Tytuł: "Życie ptaków"
Autor: David Attenborough
Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN
Ilość stron: 348
Data wydania: 22-04-2025
Moja ocena: 10/10
„Życie ptaków” Davida
Attenborough pokazuje, że świat skrzydlatych zwierząt jest znacznie bardziej
fascynujący, niż mogłoby się wydawać. Autor opisuje ich ewolucję i zwraca
uwagę, że w bezpiecznym środowisku niektóre gatunki rezygnują z umiejętności
latania, a ich skrzydła stopniowo zanikają.
Dowiemy się, jak różne gatunki
startują, szybują i lądują w zależności od warunków. Inaczej wygląda lądowanie
na wodzie, a inaczej na gałęzi. Zainteresowały mnie informacje o workach
powietrznych, allelach oraz niezwykłej budowie ptasiego organizmu.
Dla ptaków ogromne znaczenie ma
pielęgnacja upierzenia. Po kąpieli starannie czyszczą i układają lotki, a
niektóre gatunki wytwarzają puder lub olej do pielęgnacji piór. Można
powiedzieć, że korzystają z własnych, naturalnych kosmetyków. Następnie
energicznie się otrząsają, pozbywając się pasożytów.
Każdy gatunek wypracował własny
styl lotu i kształt skrzydeł. Albatros posiada mechanizm zatrzaskowy, dzięki
któremu może szybować niemal bez wysiłku mięśni. Sępy wykorzystują spiralne
prądy powietrzne, a sokół wędrowny podczas nurkowania osiąga prędkość nawet 320
km/h.
Skrzydła pozwalają ptakom
docierać do miejsc niedostępnych dla większości zwierząt, nawet do Arktyki.
Autor opisuje również imponujące migracje wielu gatunków.
Ptaki nie przeżuwają pokarmu,
dlatego wykształciły inne sposoby trawienia nasion. Wiele z nich połyka drobne
kamienie, które pomagają rozdrabniać pokarm w żołądku.
Bardzo ciekawe są przykłady
współpracy ptaków z otoczeniem. Dzioby kolibrów są idealnie dopasowane do
tropikalnych kwiatów, a dzięcioły wydobywają larwy spod kory dzięki niezwykle
długim językom. Ptaki pomagają ludziom, wyjadając szkodniki z pól uprawnych,
oraz oczyszczają dzikie zwierzęta z pasożytów. Kea natomiast potrafią polować
na pisklęta burzyków.
Układ piór, czyli tzw. szlara
puszczyka, ułatwia mu lokalizowanie zdobyczy nocą. Niektóre ptaki specjalizują
się w polowaniu na węże, inne na małpy, a sępy żywią się padliną. Z kolei
japońska czapla wabi ryby resztkami jedzenia, a wężówka wykorzystuje do tego
cień własnych skrzydeł.
Ptaki to również niezwykły świat
dźwięków. Autor wyjaśnia budowę ich krtani i tchawicy oraz tłumaczy, dlaczego
potrafią tak długo śpiewać. Ważną rolę odgrywają także barwy upierzenia.
Miodopełźce potrafią porozumiewać się z ratelami, wskazując im miejsca, gdzie
znajduje się miód, choć znacznie częściej ptaki wykorzystują ubarwienie do
kamuflażu lub odstraszania drapieżników.
W świecie ptaków to samce
najczęściej zachwycają wyglądem, by zdobyć partnerkę. Strzyżyk musi zbudować
gniazdo, które spodoba się samicy, samiec sokoła wędrownego imponuje pokazami
lotniczymi, perkozy tańczą, a fregaty efektownie nadymują czerwone worki
gardłowe.
Po dobraniu się w pary nadchodzi
czas budowy gniazd i wysiadywania jaj. Gatunki wykorzystują bardzo różne
materiały. Dzioborożce używają wilgotnej ziemi, trocin, przetrawionego pokarmu,
kory i żywicy. Waruga buduje gniazdo z kości, piór, trzciny i sierści, a
indyjski krawczyk zszywa liście włóknami trzymanymi w dziobie.
W obronie potomstwa ptaki
potrafią udawać ranne, budować atrapy gniazd, a nawet odstraszać zapachem.
Australijski kurtaczek tęczowy umieszcza w gnieździe odchody kangurów. Autor
opisuje również pasożyty lęgowe, takie jak kukułki i starzyki.
Po wykluciu młode domagają się
nieustannego karmienia, a rodzice uczą je zdobywania pokarmu i latania. Z czasem
muszą odmówić dalszego dokarmiania, by zmusić je do usamodzielnienia się. To
ogromny wysiłek dla dorosłych ptaków.
Autor pokazuje także, jak różne
gatunki radzą sobie z niedoborem wody, opisuje flamingi i pingwiny
przystosowane do trudnych warunków oraz ptaki, które nauczyły się żyć w
miastach, takie jak wrony, pustułki czy gołębie.
Na końcu książki przeczytamy o
gatunkach zagrożonych wyginięciem i o tym, że największym zagrożeniem dla
ptaków stał się człowiek, ale też człowiek może pomóc im przetrwać.
To bardzo inspirująca publikacja.
Choć nie jest obszerna, zawiera ogromną ilość wiedzy podanej w przystępny i
ciekawy sposób. Z pewnością jeszcze do niej wrócę.
